السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )

327

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )

در واجب تعالى ، جهت امكانى وجود ندارد متن والحجة فيه أنّه لو كان للواجب . . . والمفروض وجوبه ، هذا خلفٌ . ترجمه دليل بر مطلب ، اين‌كه اگر واجب بالذاتى كه منزه از ماهيت است نسبت به صفت كمال ، جهت امكانى داشته باشد ، ذات او به خودى خود ، فاقد آن است و عدم آن صفت در ذاتش جاى گزين است . بنابراين او مركب از وجود و عدم بوده لازمه‌اش تركب ذات است . و لازمهء تركب ، حاجت و لازمهء حاجت ، امكان مىباشد ؛ در حالى كه فرض ، وجوب او بود . و اين ، خلاف فرض است . شرح اگر واجب ذاتاً واجد صفت كمالى نباشد طبعاً عدم آن صفت در مرتبهء ذات او مستقر است . پس ، ذات او مركب از يك سلسله وجدانات و پاره‌اى فقدانات مىگردد . تركيب ، نشانِ حاجت است ؛ زيرا مركب به اجزاى خود نيازمند است . و حاجت ، نشان امكان و امكان ، نقطه مقابل وجوب است ، در حالى كه فرض بر اين بود كه او واجب است نه ممكن . پس اگر صفات او همه همچون ذات او واجب نباشند اين منجر به امكان ذات او مىگردد . دليل ديگر بر وجوب صفات واجب تعالى متن حجة أُخرى : أنّ ذاتَ الواجب بالذات . . . مع عدم تلك الصّفة لزم الخُلف أيضاً . ترجمه ذات واجب الوجود اگر به تنهايى در وجوب صفات كمالى خود كه بدان متصف است كافى نباشد